Ceza Muhakemesinde İstinaf İncelemesi ve Örnek Dilekçe

tarihinde yayınlandı

Logo7

CEZA MUHAKEMESİNDE İSTİNAF

20 Temmuz 2016 tarihinde faaliyete başlayan Bölge Adliye Mahkemeleri ile, hukuk sistemimizde yeni bir dönem başlamıştır. Daha önceki yazılarımızda Hukuk Muhakemesinde İstinaf detaylı olarak incelenmiştir. Bu yazımızda ise Ceza Muhakemesinde İstinaf konusu incelenecektir.

Ceza davaları için istinaf kanun yolu başvuru şartları 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda (CMK) 272 ila 285 maddeler arasında düzenlenmiştir.

Kural olarak, tarafların veya Cumhuriyet Savcısı’nın istinaf talebi olmadan Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) kendiliğinden ilk derece ceza mahkemesi kararını istinaf incelemesine tabi tutamaz. Ancak, 15 yıl ve daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümler, BAM tarafından re’sen istinaf incelemesine tabi tutulur (CMK m.272/1).

İstinaf başvurusu, kararı veren ilk derece ceza mahkemesine istinaf istemini içeren bir istinaf dilekçesi verilerek yapılabilir. İstinaf başvurusu bir dilekçeyle yapılabileceği gibi kararı veren ceza mahkemesinin katibine beyanda bulunularak katibin bu konuyla ilgili tutacağı tutanağın hakim tarafından onaylanması ile de yapılabilir (CMK m.273/1). İstinaf başvurusu, Mahkemece kararın açıklanmasından itibaren 7 gün içinde yapılmalıdır. Bu kural sanığın bulunduğu duruşmada kararın açıklanması halinde geçerlidir. Sanığın hazır olmadığı duruşmada, yani sanığın yokluğunda kararın açıklanması halinde, 7 günlük istinaf yoluna başvuru süresi kararın sanığa tebliğinden itibaren başlar (CMK m.273/2).

Hangi Kararlara Karşı İstinaf Kanun Yoluna Başvurulabilir?

Kural olarak ilk derece ceza mahkemelerinin son kararlarına karşı istinaf kanun yoluna başvurulabilir (CMK m.272/1). Ceza mahkemelerinin son kararları, beraat, mahkumiyet, düşme, ceza verilmesine yer olmadığı kararı, davanın reddi, güvenlik tedbirine hükmedilmesi şeklindeki kararlardır.

Hükümden önce verilip hükme esas teşkil eden veya başkaca kanun yolu öngörülmemiş olan mahkeme kararlarına karşı da hükümle birlikte istinaf yoluna başvurulabilir (CMK md. 272/2). Ancak, ilk derece ceza mahkemesinin verdiği ara karar için “itiraz kanun yolu” olmasına rağmen, bu kanun yolu kullanılmamış ise aynı karar için istinaf başvurusu yapılamaz. Örneğin Yerel Mahkeme tarafından duruşma sırasında verilen tutuklama kararına karşı süresinde itirazda bulunmayan taraf artık bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuramayacaktır.

Hangi Kararlara Karşı İstinaf Kanun Yoluna Başvurulamaz?

1) Hapis cezasından çevrilen adlî para cezaları hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen üçbin Türk Lirası dâhil adlî para cezasına mahkûmiyet hükümlerine,

2) Üst sınırı beşyüz günü geçmeyen adlî para cezasını gerektiren suçlardan beraat hükümlerine,

3) Kanunlarda kesin olduğu yazılı bulunan hükümlere, karşı istinaf yoluna başvurulamaz. (CMK m.272/3)

İlk derece Mahkemesi, istinaf başvurusu usulüne uygun yapılmışsa, dava dosyasını doğrudan İstinaf Mahkemesine gönderir (CMK m.277/2). Dava dosyası doğrudan İstinaf Mahkemesine gönderildiğinden, İstinaf Mahkemesi Savcılığının Yargıtay’da uygulanan “tebliğname” hazırlama usulü bu aşamada mevcut değildir. Savcılık, dava dosyasına ilişkin görüşünü yazılı bir mütalaa şeklinde veya duruşmada sözlü olarak bildirebilecektir.

İşbölümüne göre İstinaf Mahkemesinin görevli olan ceza dairesi kendisine gelen dava dosyasında herhangi bir tebligat eksiği varsa öncelikle bu eksiklikleri tamamlayacaktır (CMK m.278). Tebligat eksiklikleri giderildikten sonra, ilgili ceza dairesi dava dosyası üzerinden ön inceleme yapar. Ön inceleme aşamasında Bölge Adliye Mahkemesinin yetkili olup olmadığı, istinaf başvurusunun süresinde yapılıp yapılmadığı, başvuru sahibinin istinaf yoluna başvurmaya hakkı olup olmadığı gibi hususlar incelenir (CMK m.279).

Bu usuli gerekçelerle ön inceleme aşamasında istinaf başvurusu reddedilen taraf itiraz kanun yoluna başvurabilir (CMK m.279/son). Bölge Adliye Ceza Dairesi’nin istinaf başvurusunun ön inceleme aşamasında usulden reddine ilişkin kararlarına karşı, aynı Bölge Adliye Mahkemesi’nde bulunan sonraki nolu ceza dairesine itiraz kanun yoluna başvurulabilir (CMK m.268/3-e).

Ön inceleme aşamasında, istinaf başvurusuna dair hiçbir usuli eksiklik bulunmaması halinde BAM ceza dairesi istinaf başvurusunu esastan incelemeye başlar.

İstinaf Mahkemesi’nin Vereceği Kararlar Nelerdir?

İstinaf Mahkemesi yapacağı inceleme neticesinde aşağıdaki kararlardan birisini verecektir:

1) İstinaf başvurusunun dosya üzerinden inceleme yapılarak “esastan reddine”,

2) İstinaf başvurusunun Yerel Mahkeme kararındaki hukuka aykırılıklar dosya üzerinden “düzeltilerek esastan reddine” (düzelterek onama olarak da adlandırılabilir),

3) İstinaf incelemesi neticesinde önemli bir hukuka aykırılık (CMK m.289) tespit edilmesi halinde “hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden karar verilmek üzere Yerel Mahkemeye gönderilmesine”,

4) “Davanın İstinaf Mahkemesinde yeniden görülmesine” ve duruşma hazırlığı işlemleri yapılmasına.

Başvurunun Dosya Üzerinden Esastan Reddi veya Düzelterek Esastan Reddi

İstinaf başvurusunun dosya üzerinden esastan reddi halinde, Yerel Mahkeme kararının yerinde olduğu, hükümde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığı BAM tarafından tespit edilmiş olur. Böylece ceza davasının istinaf incelemesi aşaması sona erer.

İstinaf başvurusu aşağıdaki hallerde dosya üzerinden esastan reddedilir:

1) Yerel mahkeme kararında usul ve esasa ilişkin bir hukuka aykırılık yoksa,

2) Yerel mahkemenin delil değerlendirmesinde ve işlemlerinde eksiklik yoksa,

3) Yerel mahkemenin ispat bakımından, yani sanığın suçu işlediği veya işlemediği hakkındaki değerlendirmesi yerindeyse.

İstinaf başvurusunun dosya üzerinden esastan reddi halinde istinaf isteminde bulunan kişi, koşulları varsa ceza davası için Yargıtay’a Temyiz Başvurusu yapabilir. İstinaf Mahkemesinin kararı temyiz edilemeyecek kararlardan ise, Yerel Mahkeme kararı kesinleşmiş olacaktır.

İstinaf başvurusunun Yerel Mahkeme kararı dosya üzerinden düzeltilerek esastan reddi halinde, BAM Yerel Mahkeme kararında hukuka aykırılıklar olduğunu tespit etmiştir. Ancak, bu hukuka aykırılıklar, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyecek ölçüde basit ve düzeltilebilir nitelikte olduğundan Yerel Mahkeme kararını düzelterek istinaf başvurusunu esastan reddeder.

İstinaf Mahkemesi, düzeltilebilir hukuka aykırılıkları gidererek, aşağıdaki hallerde Yerel Mahkeme kararını düzelterek istinaf başvurusunu esastan reddeder (CMK m.280/1-a, 2. Cümle):

1) Suç ve ceza gösterilmiş kanun maddesi yanlış yazılmış (CMK m.303/1-c),

2) Doğum ve suç tarihine göre yapılması gereken bir indirim yapılmamış veya yanlış indirim yapılmış ise (CMK m.303/1-e),

3) Arttırım ve indirime sonucunda bulunan ceza miktarında maddi hatta yapılmış ise (CMK m.303/1-f),

4) TCK md. 61’deki sıraya uyulmaması nedeniyle eksik veya fazla ceza tayin edilmişse (CMK m.303/1-g),

5) Yargılama giderlerinde veya avukatlık ücretinin belirlenmesinde yanlışlık varsa (CMK m.303/1-h).

İstinaf başvurusunun dosya üzerinden esastan reddi halinde istinaf isteminde bulunan kişi, şartları varsa ceza davası için Yargıtay’a Temyiz Başvurusu yapabilir.

İstinaf İncelemesi Neticesinde “Hükmün Bozulması ve Dosyanın Yerel Mahkemeye Gönderilmesi”

İstinaf Mahkemesi, istinaf başvurusunu esastan inceledikten sonra, Yerel Mahkeme kararında önemli hukuka aykırılıklar olduğunu (CMK m.289) tespit ederse, Yerel Mahkeme hükmünün bozulmasına ve davanın Yerel Mahkemede yeniden görülmesine karar verir.

CMK m.289’da yer alan kesin hukuka aykırlıklar, yani mutlak bozma nedenleri şunlardır:

1) Mahkemenin kanuna aykırı oluşması (CMK m.289/1-a),

2) Hakimin yasaklılığı hali (CMK m.289/1-b),

3) Hakimin reddi nedenlerinin ileri sürülmesi ve kabul edilmesine rağmen hakimin hükme katılması (CMK m.289/1-c),

4) Hakimin reddi isteminin kanuna aykırı olarak reddedilip hakimin hükme katılması (CMK m.289/1-c),

5) Görev ve yetki sorunu (CMK m.289/1-d),

6) Kanunen hazır bulunması gerekenlerin yokluğunda duruşma yapılması (CMK m.289/1-e),

7) Duruşmalı verilen hükümde açıklık kuralının ihlali (CMK m.289/1-f),

8) Mahkeme kararında gerekçe olmaması (CMK m.289/1-g),

9) Hüküm için önemli olan hususlarda savunma hakkının sınırlanması (CMK m.289/1-h),

10) Yerel Mahkeme kararının hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillere dayanması (CMK m. 280/1-i).

İstinaf Mahkemesinin hükmü bozması üzerine, Yerel Mahkeme ceza davası ile ilgili yeniden yargılama yapmak zorundadır. İstinaf Mahkemesinin bozma kararına karşı Yerel Mahkeme eski hükümde “direnme kararı” veremez. Bölge Adliye Mahkemesi kararlarına karşı “direnme yasağı” vardır (CMK m.284).

Yerel Mahkeme, Bölge Adliye Mahkemesinin bozma kararı çerçevesinde yeniden yargılama yaparak tespit edilen hukuka aykırılıkları gidermelidir. Ancak, Yerel Mahkeme bozmadan sonra, bozma çerçevesinde yaptığı yargılama neticesinde vicdani kanaatine uygun bir şekilde yeni bir hüküm tesis edebileceği gibi eski hükmü de verebilir. Yani, “bozmaya uymadan sonra serbestlik” ilkesi, İstinaf Mahkemesinin bozma kararları çerçevesinde yeniden yargılama yapan Yerel Mahkemenin bağımsızlığını güvence altına almaktadır.

Ceza Davasının “İstinaf Mahkemesinde Yeniden Görülmesi Kararı”

İstinaf Mahkemesi, yaptığı istinaf incelemesi neticesinde Yerel Mahkeme kararının bozulmasına gerek olmadan yapacağı bir kovuşturmayla kendisinin yeniden bir karar vermesini mümkün görürse, ceza davasının İstinaf Mahkemesinde yeniden görülmesine karar verir.

İstinaf Mahkemesi ceza davasının yeniden görülmesine karar verdiğinde, duruşma hazırlığı işlemlerini yapar (CMK m.281). Tutuksuz yargılanan sanığa tebligat gönderilerek kendisinin istinaf istemi üzerine İstinaf Mahkemesinde açılan davanın duruşmasına gelmediği takdirde istinaf başvurusunun reddedileceği bildirilir. Hemen belirtelim ki, tutuksuz sanık gelmese bile avukatı duruşmada hazır ise istinaf başvurusu sadece sanığın duruşmaya katılmaması yüzünden reddedilemez. Ancak, tutuksuz sanığın hem kendisi hem de avukatı mazeretsiz bir şekilde duruşmaya katılmazsa istinaf başvurusu reddedilecektir.

İstinaf Mahkemesi gerek gördüğünde Yerel Mahkeme tarafından yapılan işlemlerin tekrarlanmasına karar verebilir. Mahkeme yeniden keşif yapabilir, tanık veya bilirkişileri dinleyebilir. İstinaf Mahkemesi, tutuklama, tahliye, adli kontrol kararı, el koyma, zorla getirme, yakalama vs. gibi koruma tedbirlerine karar verebilir.

İstinaf Mahkemesi ceza davası ile ilgili yeniden yaptığı yargılama neticesinde, ya istinaf başvurusu hakkınsa “esastan red” kararı verir ya da ilk derece mahkemesinin hükmünü kaldırarak “yeniden hüküm” verir. Her iki halde de şartları varsa, İstinaf Mahkemesi kararı aleyhine Yargıtay’a Temyiz Başvurusu yapılabilir.

İstinaf Mahkemesi’nin Hangi Kararları Temyiz Edilebilir?

1) Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairelerinin bozma kararı dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir. (CMK m.286/1)

2) Hükümden önce verilip hükme esas teşkil eden veya başkaca kanun yolu öngörülmemiş olan mahkeme kararları da hükümle beraber temyiz olunabilir.

İstinaf Mahkemesi’nin Hangi Kararları Temyiz Edilemez?

1) Bölge adliye mahkemelerinin, ilk derece mahkemeleri tarafından verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair verdiği kararları,

2) Bölge adliye mahkemelerinin, ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan kararları,

3) Bölge adliye mahkemelerinin, ilk derece mahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dahil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adli para cezalarına ilişkin verdiği her türlü kararları,

4) Bölge adliye mahkemelerinin, ilk derece mahkemelerinin adli para cezasını gerektiren suçlarla ilgili verdiği hükümlere ilişkin verdiği her türlü kararları,

5) Sadece eşya veya kazanç müsaderesine veya bunlara yer olmadığına ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararları,

6) On yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilen beraat kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararları,

7) Davanın düşmesine, ceza verilmesine yer olmadığına, güvenlik tedbirine ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen bu tür kararlar veya istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,

8) Yukarıda sayılanlarda gösterilen sınırlarda kalmak kaydıyla, gösterilen cezalardan ve kararlardan birden fazlasını içeren BAM kararları, temyiz edilemez. (CMK m.286/2)

CEZA MAHKEMELERİ İSTİNAF DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ

…… BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ İLGİLİ CEZA DAİRESİ’NE

Sunulmak Üzere

….. CEZA MAHKEMESİ SAYIN BAŞKANLIĞI’NA

ANKARA

Dosya No :

İSTİNAF KANUN YOLUNA BAŞVURAN

SANIK :

MÜDAFİ : Av. Murat ÖZSARI

                Selanik Caddesi No:33/8 Kızılay – ANKARA

KONUSU : ……..Ceza Mahkemesi’nin …/…/2016 tarih ve …/… E. 2016/… K. sayılı kararının istinaf incelemesi isteminden ibarettir.

TEBLİĞ TARİHİ : …/…/2016

BAŞVURU SEBEPLERİ VE GEREKÇESİ :

 

SONUÇ VE İSTEM :

Yukarıda ve Yerel Mahkeme dosyasında arz ve izah ettiğimiz ve re’sen dikkate alınacak gerekçelerle;

1) ….. Ceza Mahkemesi’nin 2016/… sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak müvekkilimin BERAATİNE karar verilmesini;

2) Ceza davasının Sayın mahkemenizce yeniden görülmesi mümkün değilse, hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden karar verilmek üzere Yerel Mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini bilvekale saygılarımızla arz ve talep ederiz. …./…../2016

İstinaf Yoluna Başvuran

Sanık Müdafi

Av.Murat ÖZSARI